Anatomi

Sindirim Sistemi I: Üst Gastrointestinal Sistem

Tükürüğünüzde sindirim enzimleri olduğunu biliyor muydunuz? Bu doğru. Ağzınıza bir parça yiyecek koyar koymaz sindirim süreci başlar. Yiyecekleri üst gastrointestinal sitem olarak ağızdan mideye kadar takip edeceğimiz insan sindirim sistemi ile ilgili iki makalenin ilki bu olacaktır.

Üst Gastrointestinal Sistem

Şimdi bir kurgu yapalım. Yağmur ormanlarında her şey sakin. Güzel bir kelebek nektar arayışı içinde bir çiçeğe konuyor ancak kelebeğin dikkatinden kaçan, iyi gizlenmiş bir avcı sadece birkaç santim uzaklıkta. Bir saniyeden daha az bir zamanda, bukalemun dili ile hamle yapıp kelebeği çiçekten koparıyor ve ağzına atıyor. Bukalemun çiğnemeye başlıyor – bekle, bukalemunlar çiğnemez! Ama bukalemun gibi davranan Efecan gibi küçük çocuklar ilk önce çiğnerler ve sonra yutarlar. İşte çiğneme ilk olarak ağızda başlar

Ağız

Efecan bir lokmayı çiğnediğinde ve fiziksel olarak daha küçük parçalara böldüğünde, tükürük bezleri çalışmaya başlar ve büyük polisakkaritleri daha küçük olanlara sindiren bir sindirim enzimi olan amilaz içeren tükürük salgılar. Amilaz, bir polisakkarit içindeki şekerler arasındaki diğer tüm bağları kırabilir. Çiğneme (kelebeği fiziksel olarak daha küçük parçalara ayıran ve enzimlerin temas etmesi için daha büyük bir yüzey alanı yaratan) ve amilaz (karmaşık karbonhidratları daha küçük polisakkaritlere ayırmaya başlayan) arasında, kelebeğin sindirimi çoktan başlamıştır.

Boğaz

Dil daha sonra çiğnenmiş ve tükürük ile ıslatılmış yiyecekleri bir top haline getirir ve ağzın arkasına yönlendirir. Burada farenkse girer (hatırlayabileceğiniz gibi, boğazdan aşağı giden ağız ve burun hava yollarının birleşimidir). Bununla birlikte, trakea ve akciğerlere giderken gırtlaktan geçen havanın aksine, yemek yemek borusuna (farenksten mideye yiyecek için bir geçiş görevi gören tüp) girmelidir . Efecan yutarken, gırtlağı yukarı doğru hareket eder ve aynı zamanda epiglot adı verilen bir kapakçık, gırtlağı örtmek için aşağı doğru döndürülür. Bu, gıdanın hava yolundan devam etmesini önler. Bunun yerine, yemek, kas kasılmalarının yiyeceği mideye ittiği yemek borusuna yönlendirilir.

Karın

Mide, elastik bir duvara sahip oldukça büyük bir organdır. Ortalama bir insanda 1.5 litreden fazla yiyecek ve sıvıya yer açmak için gerilebilir. Mide duvarı bir epitel hücre tabakası ile kaplıdır ve mide bezlerine yol açan birçok derin çukura sahiptir. Bu bezlerin içindeki epitel hücreleri, mide suyunun farklı bileşenlerini salgılar. Bu mide salgısı yiyecekleri sıvılaştırır ve kimyasal olarak daha küçük bileşenlere ayırma işlemini sürdürür, böylece vücut tarafından emilebilir.

Mide suyunun önemli bir bileşeni, hatırlayabileceğiniz çok güçlü bir asit olan hidroklorik asittir. HCl kısaltması ile temsil edilir. Asidik özellikleri nedeniyle HC1, gıdalarda bulunan bakterilerin çoğunu öldürür. Ayrıca yediğimiz birçok doku türünü sindirim enzimleri için çok daha erişilebilir bir sıvı formda çözer. Ne yazık ki HC1, polisakkaritleri sadece kısmen sindirilmiş halde tutan amilazı inaktive eder.

Pepsin

Sindirim enzimlerinden bahsetmişken, mide suyunun bir başka önemli bileşeni pepsin’i unutmayalım. Pepsin, proteinleri daha küçük peptitlere ayıran bir sindirim enzimidir. 

Ancak pepsin’in bu işlevi temel bir soruyu gündeme getirir: bir hücre, hücrenin içindeki proteinlere zarar vermeden proteinleri parçalayan bir enzimi nasıl yapar?

Cevap, hücrenin, aktif pepsinden birkaç amino asit daha uzun olan pepsinojen adı verilen aktif olmayan bir pepsin formu oluşturmasıdır. Ekstra amino asitler, pepsin aktif bölgesini bloke ederek hücrenin içinde diğer proteinlere zarar vermesini engelleyen inaktif formda olmasını sağlar. Bununla birlikte, mide suyundaki HCI bu amino asitleri koparır ve inaktif pepsinojeni hücre dışında, midenin içine girdikten sonra aktif pepsine dönüştürür. Salgı hücrelerinin bileşenlerini sindirmelerini önlemek için, çoğu sindirim enzimi, bir zimojen (bir değişikliğin aktive edilmesini gerektiren aktif olmayan bir öncüsü) olarak bilinen aktif olmayan bir formda üretilir . Bu durumda, pepsinojen, HC1 tarafından aktive edilen ve aktif pepsin haline dönüşen bir zimojendir.

Peki neden pepsin ve hidroklorik asit mideyi hizalayan epitel hücrelerini sindirmiyor? Çünkü midenin epitel hücrelerinin çoğu, hücreleri asit ve pepsinlere karşı korumak için bir bariyer oluşturan büyük miktarlarda mukus salgılar. Ek olarak, mide her zaman mide suyu ile doldurulmaz. Yemekler arasında mide boştur ve hemen hemen aktif değildir. Bununla birlikte kişi bir yemeği gördüğünde, kokladığında veya başka bir şekilde öngördüğünde, beyin bir yemeğe hazırlanmaya başlamak için mideye bir sinyal gönderir. Bu sinyalin bir sonucu olarak, epitel hücreleri mideye az miktarda HC1 salgılar. Midenin düz kasları da aktive edilir ve mideyi düşük bir oranda çalkalamaya başlar. 

Yiyecek mideye girdiğinde, tam cevabı aktive eder. Epitel hücreleri çok sayıda mide suyu salgılar ve midenin düz kasları tamamen aktive olur – midenin içindekilerin sıvılaşana kadar çalkalanmasına ve mide suyu ile iyice karışmasına neden olur. Mide daha sonra sıvılaştırılmış içeriğini pilorik sfinkterden bir kere kasılmayla bir kısmını bağırsağa bırakır.(pilorik sfinkter kısmen sindirilmiş yiyeceklerin ince bağırsağa akışını kontrol eden midenin altındaki kas yapıda bir valftir). Midenin içeriğini ince bağırsağa tamamen boşaltması yaklaşık 2 ila 6 saat sürer. Bu süre zarfında, çalkalama hareketi ve mide suyunun mide tarafından serbest bırakılması, mide boşalana ve sindirim sonlanana kadar azalır. Yani, tekrar açılmaya başlamak için beyinden bir sonraki sinyali bekler.

Makale Özeti

O zaman gözden geçirelim. Ağzınıza bir parça yiyecek koyar koymaz vücudunuz sindirim sürecine başlar. Tükürük bezleri , tükürükte bulunan ve büyük polisakkaritleri daha küçük polisakkaritlere ayıran bir sindirim enzimi olan amilaz içeren tükürüğü salgılar. Çiğneme, büyük yiyecek parçalarını daha küçük parçalara ayırma fiziksel sürecine başlar. Gıda yutulur epiglotis gırtlağı kapatır, gıda yemek borusuna yönlendirilir (yemek borusu yutak ile mide arasında gıda geçişini sağlayan yapıdır).

Mide duvarı bir epitel hücre tabakası ile kaplıdır ve mide bezleri içeren birçok derin çukura sahiptir. Midenin epitel hücreleri üç ana ürün salgılar: mukus (midenin epitel tabakasını korur), hidroklorik asit ve pepsinojen. Pepsinojen, zimogen formdadır yani aktive edilecek bir değişiklik gerektiren bir enzimin etkin olmayan inaktif halidir. HCl, proteinleri daha küçük peptitlere ayıran bir sindirim enzimi olan aktif enzim pepsin’e dönüştürür. Birlikte, pepsin ve hidroklorik asit, esasen yiyecekleri sıvılaştıran ve daha küçük bileşenlere ayırmaya yarayan eden mide suyunun ana bileşenleridir.

Yemekler arasında mide boştur ve hemen hemen aktif değildir. Bununla birlikte, bir kişi yemek yemeyi gördüğünde, kokladığında veya başka bir şekilde öngördüğünde, beyin bir yemeğe hazırlanmaya başlamak için mideye bir sinyal gönderir. Bu sinyalin bir sonucu olarak, epitel hücreleri mideye az miktarda hidroklorik asit salgılar. Düz kas da aktive edilir ve mideyi düşük bir oranda çalkalamaya başlar. Gıda gerçekten mideye girdiğinde, epitel hücreleri çok sayıda mide suyu salgılar ve midenin düz kası sıvılaşana kadar yiyecek ve mide suyunu iyice karıştırır. Mide daha sonra sıvılaştırılmış içeriğini pilorik sfinkterden bir kerede biraz bağırsağa bırakır.(kısmen sindirilmiş yiyeceklerin ince bağırsağa akışını kontrol eden midenin altındaki kas valfi). Mide boşalır ve bir yemek için hazırlanmak için bir sonraki sinyali alana kadar kapanır.

Sindirim Sistemi I: Üst Gastrointestinal Sistem
  • Save

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Previous Next
Close
Test Caption
Test Description goes like this
Kapalı
Kapalı
Share via
Copy link